Blockchain nedir? Blockchain nasıl çalışır?
BLOCKCHAIN

Blockchain nedir? Blockchain nasıl çalışır?

14-03-2019

Son dönemde bankacılıktan sağlığa kadar birçok alanda blockchain terimini duyuyoruz. Peki blockchain nedir? Nasıl çalışır? Hangi alanlarda ne gibi faydalar sağlıyor? Tüm bu soruların cevapları yazımızda.

Blockchain nedir?

Kripto para birimi Bitcoin ile hayatımıza giren blockchain, Türkçe’de “blok zinciri” anlamında geliyor. En net ifadeyle blockchain, işlem takibi yapılmasını sağlayan, şifrelenmiş dağıtık veri kayıt sistemidir. Kaydedilen veride silme, düzenleme gibi herhangi bir değişiklik yapılamadığı için blockchain, veritabanı değil veri kayıt sistemi olarak tanımlanmaktadır. Blockchain ağındaki veriler, hem alıcı hem verici tarafından kayıt sistemine işlenmektedir. Bu veriler üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamadığı için de tüm işlemin güvenliği sağlanmaktadır.

Blokchain güvenliğini, ağa kayıtlı olan kullanıcı sayısından sağlamaktadır. Ağda ne kadar fazla kullanıcı yer alırsa, yani ne kadar fazla kayıt tutulursa, işlemlerin de güvenliği o kadar artış sağlar.

Blockchain 2008–2009 yıllarında, halen kim olduğu bilinmeyen Satoshi Nakamoto tarafından icat edildi. Nakamoto yayınladığı bir makalede, geleceğin para birimi olacağını iddia ettiği Bitcoin’den bahsederken, blockchain ağını da tanıttı.

Blockchain nasıl çalışır?

Blokchain ilk olarak finans uygulamalarıyla hayatımıza girdiği için basit bir kritpto para gönderme işlemiyle blockchain nasıl çalışır sorusuna cevap verelim.

Bir kişiye kripto para göndermek istediğinizde cüzdan uygulamasına sahip olmanız gerekiyor. Cüzdan uygulamasına sahip olduğunuzda açık ve gizli olmak üzere iki farklı adrese sahip oluyorsunuz. Burada açık adresinizi ID, gizli adresinizi password gibi düşünebilirsiniz.

Örneğin X kişisinin Y kişisine Bitcoin göndermek istediğini düşünelim. X kişisi Y kişisinin açık adresini ve göndereceği Bitcoin miktarını girerek, gönderme işlemini başlatabiliyor. Daha sonra bir nevi banka çeki olarak düşünebileceğiniz bir transaction yaratılır. Burada gönderici ve alıcı gibi bilgiler yer alır. Daha sonra cüzdan uygulaması X kişisinin gizli adresini kullanarak gönderim yaptığına yönelik transaction üzerinden bir imza oluşturur. Daha sonra blockchain ağında bu işlemin onaylanması gerçekleştirilir ve blok zincire eklenmiş olur.

Blockchain hangi alanlarda kullanılır?

Blockchain uygulamaları elbette sadece finans sektörüyle sınırlı değil. İlk olarak kripto para transferiyle hayatımıza giren blockchain teknolojisi, veri kayıt sisteminin kullanılması gereken her alanda kullanılabilir.

Örneğin; sağlık alanındaki uygulamalarıyla bir hastanın tüm sağlık verileri blockchain ağında tutulabilir. Böylelikle hasta başka bir hastaneye, başka bir ile hatta başka bir ülkeye gittiğinde geçmişe yönelik sağlık verilerine ulaşılabilir.

Benzer şekilde blockchain enerji sektöründe kullanıldığında, bir enerji santraline ait tüm üretim verileri blockchain’de kayıtlı tutulabilir.

Blockchain avantajları ve dezavantajları

Blockchain sistemi üzerinde bir değişiklik yapılamaması, sistemin güvenliğinin en üst düzeye çıkmasını sağlıyor. Olası bir değişiklik yapılması gerektiğinde ise sistemdeki tüm bilgisayarlardan onaylanması gerekmesi, blockchain’in siber sadırıya uğrama olasılığını neredeyse sıfıra indiriyor.

Elbette blockchain avantajlar kadar dezavantajlara da sahip. Şu an için sistemin çok yavaş bir şekilde işliyor olması en büyük dezavantajları arasında yer alıyor. Kayıt sistemindeki yavaş ilerleme günlük kullanım için pek pratik olmuyor. Örneğin, Bitcoin ile kahve almak istediğinizde transfer işleminin çok yavaş ilerliyor olması, bu satın alma işlemini şu an için kullanışsız hale getiriyor.

Blockchain merkeziyetsiz transfer sağlıyor

Bkredi kartıyla yaptığınız herhangi bir alışverişi düşünün. Adınız, soyadınız, telefon numaranız gibi birçok kişisel veriniz karşı tarafa aktarılıyor. Yaptığınız bu işlem ve bilgileriniz, bir merkez tarafından kayıt altına alıyor. Dolayısıyla bu da gizliliği ortadan kaldırıyor. Merkeziyetsiz bir ağ olan blockchain ise sadece dijital kimliğiniz ve dijital imzanızı kullanıyor. Bunun dışında hiçbir kişisel verinin kullanılmasına gerek kalmıyor ve kimliğinizin gizli kalmasını sağlıyor.

Kullanıcılar tarafından birçok avantaj sağlayan bu gizlilik, kötü niyetli kullanıcılar tarafından tehlikeli bir araca dönüşebiliyor. Örneğin, yasaklı madde satışı gibi suç içeren para transferi faaliyetlerinde blockchainin kullanımı, suçluların da gizliliğini sağlıyor. Bu nedenle bazı hükümetler, kripto paraların kullanımına karşı çıkabiliyor.

Yorumlar